Japon kralı kimdir? Sorunun kendisinden daha eğlenceli bir yanlış anlaşılma hikâyesi
Saytasinsaat okurlarına özel hazırlanan bu içerikte “Japon kralı kimdir” hakkında en önemli detayları derledik.
“Japon kralı kimdir?” sorusu kulağa basit geliyor ama insanın içine küçük bir tuzak bırakıyor. Çünkü ortada ufak bir kimlik karmaşası var: Japonya’da “kral” yok. Ama bunu ilk duyduğumda ben de sanki varmış gibi düşünmüştüm. Hatta İzmir’de arkadaş ortamında biri bu soruyu sorunca, yarım saniye ciddi ciddi “bir Google’a bakayım” refleksi gelmişti.
Sonra düşündüm… Biz bu soruyu neden bu kadar rahat soruyoruz? Çünkü zihnimiz her ülkeye otomatik bir “kral-kralice seti” yerleştiriyor. İngiltere → kral. İspanya → kral. Disney filmleri → zaten hep kral. Japonya? Orada bir şey eksik kalıyor gibi hissediyoruz. Halbuki mesele eksik değil, farklı.
İzmir’de başlayan yanlış krallık teorisi
Geçen yaz Kordon’da arkadaşlarla oturuyoruz. Deniz hafif dalgalı, çay 25 TL (evet hâlâ içiyoruz), masa muhabbeti ise klasik: “kim nerede ne izledi?”
Bir arkadaşım telefonunu kurcalarken bir anda dedi ki:
“Ya Japon kralı kim ya? Bir video gördüm, adam çok havalı duruyor.”
Ben de otomatik modda cevap verdim:
“Japonya’da kral yok, imparator var.”
Masada 2 saniyelik sessizlik oldu. Sonra biri:
“İmparator mu? O Skyrim karakteri gibi bir şey mi?”
İşte o an anladım ki “Japon kralı kimdir?” sorusu aslında tarih sorusu değil, tamamen zihinsel bir kategori hatası.
Japon kralı kimdir? sorusunun gerçek cevabı
Aslında net konuşalım: Japonya’da kral yoktur. Japonya’nın devlet başlığı sistemi monarşidir ama bu sistemde kullanılan unvan “imparator”dur.
Bugün Japonya’nın imparatoru Naruhito’dur. Ancak burada önemli bir detay var: Bu imparatorluk, Avrupa’daki kral figüründen çok farklı bir yapıya sahiptir. Yani taç takıp “ben geldim halkım” diye balkon konuşması yapan bir figür hayal etmeyin.
Daha çok sembolik bir pozisyon. Kültürel, tarihsel ve törensel bir temsil gücü var.
Ama bunu ilk duyduğumda ben de şöyle düşünmüştüm:
“Tamam işte kral değil de imparator diyerek level atlamışlar.”
Sonra öğrendim ki olay “level atlamak” değil, tamamen farklı bir oyun oynuyor olmak.
İmparatorluk sistemi: Kral yok ama daha karmaşık bir düzen var
Taht var ama power yok gibi bir durum
Japonya’daki imparatorluk sistemi aslında modern dünyada oldukça nadir görülen bir yapı. İmparator var ama siyasi gücü çok sınırlı. Yani devlet yönetimi başbakan ve parlamentoda.
İmparator daha çok sembolik bir figür.
Bunu arkadaşlara anlatmaya çalışırken genelde şöyle bir benzetme yapıyorum:
“Bak, bu adam oyunun ana karakteri ama gameplay’i başbakan oynuyor.”
Tabii bu açıklama İzmir’de bile bazı yüzlerde “ha?” ifadesi yaratabiliyor.
Biraz daha günlük hayata indirirsek
Düşün:
Sabah işe gidiyorsun, metroda biri sana diyor ki:
“Sen bu şirketin CEO’susun ama hiçbir karar almıyorsun.”
Garip değil mi?
İşte Japon imparatoru meselesi biraz böyle bir şey.
Japon kralı kimdir? sorusunun sokak versiyonu
İzmir’de yanlış bilgiyle büyümek
İzmir’de büyürken dünya ülkeleriyle ilgili öğrendiğimiz şeylerin çoğu yarım yamalak olur. Bir ara ciddi ciddi şuna inanıyordum:
İngiltere’de kral her sabah ülkeyi uyandırıyor
Amerika’da başkan Avengers toplantısı yapıyor
Japonya’da ise “samurayların torunu bir kral” var
Sonra hayat tokadı yavaş yavaş geliyor.
Bir gün markette kasiyer abiyle sohbet ederken konu açıldı:
“Japonya’da kral yokmuş ya doğru mu?”
Dedim:
“Yok abi, imparator var.”
Adam hiç düşünmeden cevap verdi:
“İmparator ne ya, kralın DLC’si mi?”
O an hayatımın özeti gözümün önünden geçti.
Arkadaş grubunda Japonya tartışması
Bir başka gün evde oturuyoruz. Pizza söylemişiz, arka planda YouTube açık. Konu yine patladı:
— “Japon kralı kimdir ya net cevap verin artık.”
— “Kanka yok işte kral falan.”
— “Nasıl yok ya, her ülkenin bir kralı olur.”
— “Bu Pokémon değil, her yerde gym leader yok.”
Ben sessizce pizzamı yerken içimden şunu düşündüm:
“Ben neden bu tartışmanın hakemi oldum?”
İmparator Naruhito ve görünmeyen modernlik
Gelenek ve modern hayatın garip dengesi
Japonya’da imparatorluk sistemi aslında çok eski bir tarihsel geleneğe dayanıyor. Ama bugünkü haliyle oldukça modern ve sembolik.
İmparator Naruhito, Japon kültüründe bir tür birlik sembolü gibi düşünülebilir. Yani politik kararlar almaktan çok, devletin tarihsel devamlılığını temsil eder.
Bunu ilk öğrendiğimde şöyle düşündüm:
“Yani adam tarih kitabı gibi yaşıyor ama Instagram’ı yok.”
Bir İzmirli gözünden bu durum
İzmir’de böyle bir sistem olsa muhtemelen şöyle olurdu:
— “Abi imparator ne iş yapıyor?”
— “Hiçbir şey, sadece 2000 yıllık gelenek temsil ediyor.”
— “Tamam o zaman ben de aile büyükleri temsilcisi oluyorum.”
Bizde işler biraz daha pratik ilerlediği için bu tür sembolik roller garip geliyor.
Japon kralı kimdir? sorusunun psikolojik tarafı
Zihnimizin “tek lider” takıntısı
Aslında bu sorunun altında çok basit bir şey var: Zihnimiz her ülkeyi tek bir liderle eşleştirmeye alışmış.
Ama dünya öyle değil.
Bazı yerlerde kral var, bazı yerlerde başkan, bazı yerlerde başbakan, Japonya’da ise imparator.
Bu çeşitlilik aslında çok normal ama biz “tek model” arıyoruz.
Benim kendi kafamda yaşadığım kısa devre
Bir gün işten çıkmışım, İzban’da gidiyorum. Kulaklıkta müzik, kafamda 1000 tane düşünce. Yanımda iki kişi konuşuyor:
— “Japonya kralı kimdi ya?”
— “Kral yok imparator var.”
Ben içimden:
“Tamam bunu artık ezberledim, hayatımda bir boşluk daha kapandı.”
Sonra 5 dakika sonra unutmuşum.
Çünkü bilgi var ama zihinsel klasör yanlış yerde.
Kültürel yanlış anlamalar ve komik sonuçları
Sosyal medyanın etkisi
Bugün “Japon kralı kimdir?” sorusu çoğu zaman sosyal medyada karşılaşılan yanlış bilgilerden çıkıyor. Bir video, bir meme, bir yanlış altyazı…
Ve bir anda herkes Japonya’da kral olduğuna emin oluyor.
Bu bana şunu hatırlatıyor:
İzmir’de bir zamanlar “Alsancak’ta ücretsiz kahve dağıtılıyor” diye bir söylenti çıkmıştı. Üç kişi doğrulamadan koşmuştu. Ben de dahil.
Bilgi değil, hız kazanıyor
Artık doğru bilgi değil, hızlı bilgi kazanıyor.
Bir şey kulağa doğru geliyorsa yeter.
“Japon kralı” da tam böyle bir ifade.
Kulağa o kadar düzgün geliyor ki insan sorgulamıyor.
Saytasinsaat okurlarıyla “Japon kralı kimdir” konusunu paylaşmak gerçekten güzeldi. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere!
Son bir İzmir akşamı düşüncesi
Bir akşam yine Kordon’da yürürken kendi kendime düşündüm:
“Japon kralı kimdir?” sorusu aslında yanlış bir soru değil. Sadece yanlış çerçeveden sorulmuş bir soru.
Belki de mesele kralı bulmak değil, neden kral aradığımızı anlamak.
Deniz kenarında rüzgâr hafif eserken içimden geçen şey çok basitti:
Dünya sandığımızdan daha çeşitli. Ve bu çeşitlilik bazen “yanlış bildiğimiz şeyler” üzerinden bize kendini hatırlatıyor.
Final gibi değil de devam eden bir düşünce
Belki yarın biri yine soracak:
“Japon kralı kimdir?”
Ve ben yine aynı şeyi söyleyeceğim:
“Japonya’da kral yok, imparator var.”
Ama artık bunu sadece bir bilgi olarak değil, küçük bir gülümsemeyle söyleyeceğim.
Çünkü bazı yanlış sorular bile insanın zihninde güzel hikâyeler bırakabiliyor.